Punkt widzenia
Z punktu widzenia intelektualnego wyznanie to - jak wszelka zresztą wypowiedź tego rodzaju - skłaniać może do kontrowersji. Co zaś może jest w nim szczególnie interesujące, to okoliczność, iż uwydatnia ono niesłychaną aktualność i doniosłość problemu hitleryzmu i jego niepokojących implikacji filozoficznych. Wyznanie prof. Toynbee, jednego z koronnych świadków cywilizacji ludzkiej XX wieku i jednego z największych badaczy minionych cywilizacji, potwierdza najwyższą doniosłość sprawy zabezpieczenia definitywnego ludzkości przed recydywą hitleryzmu w takiej czy innej wersji, przed nowymi wybuchami bestialstwa i barbarzyństwa. Niestety, właśnie jednym z faktów, który kładzie ponury cień na dzisiejszy świat, jest to, że możliwości i czynniki odrodzenia się hitleryzmu nie zostały wraz z rozgromieniem jego militarnej potęgi doszczętnie zniszczone, że istnieją oczywiście one nadal w pewnej, dającej zresztą wyraźnie znać o sobie, postaci, i to w tym samym kraju, z którego wyrosło zjawisko hitleryzmu.
Hitleryzm .